Wajece – וַיֵּצֵא

Według midrasza Tanchuma B_g objawił Jakubowi powstanie i upadek imperiów Babilonu, Grecji i Rzymu. Po czym zapytał go, dlaczego nie pnie się w górę. Midrasz sugeruje, że Jakub bał się, że pod jego rządami kraj upadnie, a on sam nie da rady. Dlatego pyta: ” Czy upadnę, tak jak inni upadli?” Ale B_g mu odpowiada: „ Jeśli będziesz wzrastał, nie upadniesz”. B_g oferuje Jakubowi szanse powołania do życia wielkiego imperium. Ale Jakub odrzuca ją, prosi nie o polityczna suwerenność, ani dominację, ale o chleb i ubranie. Jego prośba jest przesycona pokorą.
Śluby jakich dokonuje Jakub po przebudzeniu się można podzielić na dwa rodzaje:
a) Warunkowe – zaczynające się od spójnika jeśli : „Jeśli wrócę bezpiecznie do domu ojca mego” (Genesis 28:20-21)
b) Dotyczące obietnicy – zawierające zaimek wtedy : „Wtedy Pan będzie moim B_giem”.
Wielu komentatorów zastanawiało się nad znaczeniem zwrotu „jeśli”. Z jeden strony wskazuje on na niepewność , ale z drugiej strony definiują ślub. Określając ramy czasowe, w których ma się wypełnić, a także punkt ich wyjścia.
Zatem do której części ślubu odnosi się uwaga Jakuba „Pan będzie moim B_giem”? Zgodnie ze prawami składni możemy odczytać zarówno jako cześć warunku, ale także jako cześć obietnicy.
Jeśli zastanowimy się nad tym wszystkim to podobna wymiana zdań miała już miejsce w historii. Kilka rozdziałów wcześniej Tora opisuje rozmowę B_ga i Abrahama na temat obrzezania. To co B_g obiecuje Abrahamowi „abym był ci B_giem i potomstwu twojemu po tobie” (Genesis 17:7) teraz staje się przedmiotem prośby Jakuba. Rashbam twierdzi, że jest to wniosek o specjalną opatrzność. Rashi, iż potomstwo Jakuba będzie całkowicie doskonałe, a imię B_ga będzie na nich spoczywało. Hizkuni, że B_G będzie szukać zemsty na tych, którzy będą chcieli zaszkodzić Jakubowi.
Inni komentatorzy przypisują to do drugiego rodzaju ślubu. Nachmanides interpretuje to jako obietnicę, iż Jakub wróci do zieli Izraela i tam będzie oddawać cześć B_gu, zwracając szczególna uwagę na atrybuty świętości miejsca. Natomiast Radak, skupia się tylko na duchowym aspekcie modlitw.
Zdanie „Pan jest moim B_giem” określa szczególne stosunki pomiędzy B_giem, a Izraelem: nie tylko wzajemną miłość, ale także opatrzność i specjalna ochronę, zwłaszcza w ziemi Izraela oraz zapienienie, że lud dochowa wierności swojemu B_gu. Oraz domniemaną groźbę katastrofy w wyniku niewierności w stosunku do przymierza. To zdanie nie jest ani warunkiem, ani obietnicą. Raczej pewnego rodzaju łącznikiem. Jeśli B_g dotrzymuje swoich obietnic w stosunku do Jakuba, Jakub także powinien wypełnić śluby.

PYTANIE

  1. Dlaczego w śnie Jakuba aniołowie najpierw wchodzą do nieba, a potem schodzą?