Chanuka – חֲנֻכָּה,

*  Święto Chanuki przypada w okresie, kiedy dzień jest najkrótszy i stopniowo zaczyna się wydłużać. Jeden z Midraszy opowiada historię Adama, pierwszego człowieka, który po tym jak zgrzeszył w Gan Eden, został wygnany. Zobaczył, że dzień staje się coraz krótszy. Przerażony pomyślał, że to skutek jego występku i za karę nie dość, że został wygnany z Edenu to jeszcze będzie musiał żyć po ciemku niczym kret. Zaczął się więc modlić i pościć prosząc B_ga, aby oszczędził dla niego światło i nie skazywał go na życie w wiecznym mroku. Po paru dniach z radością spostrzegł, że dnia przybywa, i to, o czym myślał że jest karą, okazało się zwykłą naturą świata. Inny midrasz porusza ten sam wątek i tłumaczy, że Eden znajdował się na równiku, gdzie przez cały rok dzień i noc trwają tyle samo. Adam został wygnany na północ i im bardziej oddalał się od równika, tym bardziej dzień stawał się krótszy. Adam przeraził się, że B_g chce skazać go na mieszkanie na Arktyce gdzie panuje wieczna noc.

** Rabin Mojżesz Ben Isreal Isserles w swoim komentarzu do Szulchan Aruch napisał, iż zwyczajem jest, aby podczas święta Chanuki jeść ser. Jest to bowiem przypomnieniem o bohaterskiej Jehudis, która nakarmiła serem i spoiła winem Olifarnesa, okupującego Jerozolimę, a następnie odcięła mu głowę, ratując tym samym wszystkich mieszkańców miasta oraz samą Jerozolimę. Według Miszny Berury Jehudis była córka arcykapłana Jochanana, według starego Midrasza była to piękna i pobożna wdowa.
*** Chanuka jest świętem radosnym, stąd zakazana jest żałoba, smutek czy też wygłaszanie mów pogrzebowych. Święto mówi o cudzie uratowania od zagłady duchowej – asymilacji i hellenizacji, dlatego świętujemy poprzez śpiewanie specjalnych pieśni, czytanie halelu, naukę i oczywiście zapalanie świec. Wprawdzie w czasie całego święta nie ma obowiązku wyprawiania uroczystego posiłku (seuda micwa), ale nie jest to też zabronione.

 

 

**** W przeciwieństwie do popularnego wizerunku Chanuki, który podkreśla cud światła, Rambam w Hilkhot Megillah ve-Hanukkah skupił się na wymiarze walki z kultura grecką, która uniemożliwiała życie według zasad religijnych, kulturowych i przyczyniała się do naruszenia skromności córek. Zarówno idea świątyni i cudu oliwy, zostały przedstawione jako sprawy wtórne.

*****  Traktat Szabat 21b Sv mi-be’chutz wyjaśnia, że światła powinny być umieszczone przy wejściu do domu, aby upublicznić cud -„pirsumei nisa”. Według Rashiego Gemara odnosi się do przypadku, w którym wejście do domu znajduje się na dziedzińcu i jest skierowane na zewnątrz. Pomimo, iż światła nie są widoczne dla przechodniów Rashi twierdzi, że powinno się zapalić przy wejściu do własnego domu, a nie wejścia do dziedzińca.
****** Słynna jest też niezgoda pomiędzy Hillelem i Szammajem i ich akademiami o to jak powinno zapalać się światła na Chanuki. Według Rabina Szammaja zapalanie świateł powinno odbywać się od świecy przypisanej do danego dnia Chanuki w kierunku pierwszego dnia ( od strony prawej do lewej). Ma na celu uhonorowanie konkretnego dnia święta. Według Hillela światła powinny zapalać się w kierunku od dnia pierwszego do ostatniego ( od strony lewej do prawej), co z kolei ma symbolizować wzrost duchowego przeżywania cudu Chanuki.
******* Rabin Jaakow Weinberg twierdzi, że Grecy mieli szacunek dla Tory, o czym może świadczyć greckie tłumaczenie – Septuaginta. Według rabina odzwierciedla to chęć greków do poznawania żydowskiej kultury i obyczajowości.
******** Pierwsze dwie litery słowa Chanuka to jeden z ośmiu synonimów w języku hebrajskim dla określenia piękna. Chen, co dosłownie oznacza “łaskę” reprezentuje ten aspekt urody, która wyraża się poprzez estetykę wdzięku i symetrii. Słowo to po raz pierwszy pojawia się w Torze w wersecie kończącym Parszę Bereiszit, “A Noe znalazł łaskę w oczach Boga”. Imię Noah jest palindromem słowa chen.
W kabale chen reprezentuje równowagę i symetrię, szczególnie tam gdzie składa się z dwóch elementów odzwierciedlających siebie nawzajem. Przeciwieństwa, które tworzą wdzięk symetrii podczas Chanuki to ciemności i światło.