Pesach – פסח

Święto Pesach obfituje w wiele symboli i ukrytych znaczeń. Najważniejsze z nich leżą na stole naprzeciw nas na talerzu sederowym.

* Wino
Judaizm wydaje się lekko obsesyjny w temacie wina. Trunku pochodzącego z wnętrza winogron, czyli miejsca ukrytego. To doskonały przykład tego, że to co znajduje się we wnętrzu musi zostać odkryte. Niczym duchowość ukryta w fizycznym ciele człowieka, znajdująca ujście, by ukazać się na zewnątrz. Judaizm przywiązuje niezwykłą rolę do wina, jako środka za pomocą, którego wydobywa się duchowy potencjał tkwiący w każdym wydarzeniu. Talmud mówi ”wino przychodzi, tajemnica wychodzi”.
Tradycyjne cztery kielichy wypijane podczas Sederu odnoszą się do czterech obietnic odkupienia; wehoceti – uwolnię, wehiccalti – wybawię, wegoalti – wyzwolę i welakachti – przyjmę. Inna interpretacją jest wypicie czterech kieliszków wina, które reprezentują cztery niewypowiedziane litery imienia B_ga.
* Maca
Maca jest nazywana zarówno chlebem wolności , jak i chlebem uciemiężenia, lub ubóstwa. Ale co wolność ma wspólnego z biedą , lub udręczeniem ? Kabaliści wyjaśniają, że biedny człowiek często samotny i nic nie posiadający, nie ma także nic co by go ograniczało i ciągnęło w dół. Mędrcy uczą: „Gromadzenie majątku, to gromadzenie zmartwień”. Człowiek najgłębszą wolność może osiągnąć dzięki sobie i w samym sobie – wolność od swoich skłonności, natury. Tylko wtedy możliwe jest podjęcie prawdziwie wolnego wyboru. To jest istota macy – mąka i woda, bez żadnych innych dodatków i przypraw.
Zohar nawiązuje do macy jako do „pokarmu w wierze”. Dlatego, że jest przeciwieństwem chamecu. Normalny chleb na zakwasie nazywany jest chlebem, który „ wznosi się na własną rękę”, w przeciwieństwie do macy, która nie rośnie, a pozostawiona w piecu, po wyjęciu niewiele różni się do produktu pierwotnego. Maca pokazuje nam, że naturalny świat nie działa na własną rękę, a jest jedynie dziełem B_ga.
Najbardziej powszechna interpretacją ilości kawałków macy na stole jest odniesienie każdego kawałka do konkretnej grupy społecznej – Kochenów, Lewitów i reszty narodu żydowskiego. Do dziś niektóre rodziny dodają czwarty kawałek macy, aby w ten sposób pokazać, że istnieją jeszcze ludzie, którzy nie mogą świętować tak jak chcą.
* Marror
Gorzkie zioła mają na celu pomóc nam w zrozumieniu goryczy niewoli poprzez wywołanie w oczach łez. Kabaliści uważają, że każdy naród ma swojego anioła – posłańca, za pomocą którego komunikuje się z B_giem. Ale B_g Żydów stoi bezpośrednio nad nimi i nie potrzebują oni aniołów-posłańców. Kiedy Żydzi pielęgnują swoją relację z B_giem, żaden kra, ani żaden naród nie może podnieść na nich reki. Ale kiedy naród odwróci się od swojego B-ga, wówczas nieuchronnie podlegać będzie innemu narodowi.
* Charoset
Mędrcy dają trzy powody dla których mamy jeść charoset. Po pierwsze symbolizuje zaprawę murarska przy której pracowali niewolnicy w Egipcie. Po drugie podczas niewoli żydowskie kobiety, zachęcały swoich mężów, aby pomimo ich wyczerpania i znużenia trudną praca dalej płodzić dzieci i budować naród. W kabale owoc tapuach – tłumaczone jako jabłko, jest odniesieniem do kobiecości. Spożywanie charosetu jest wiec swoistym hołdem w stronę kobiet, za ich godne pochwały poświęcenie. Po trzecie charoset przypominać ma nam krew, nie tylko te przelana w Egipcie, ale także te , która była istotą pierwszej z dziesięciu plag.
Charoset jest jednocześnie zarówno słodki jak i gorzki, bowiem z jednej strony przypomina o gorzkich wydarzeniach, a z drugiej strony osładza maror.
* Zeroa
Sama kość nie jest spożywana podczas sederu, jest raczej pamiątką ofiary oddawanej w czasach Świątyni. Baranek miał być spożywany w całości, przez jedna rodzinę, w jednym domu. Jest to reprezentacja jedności pomiędzy B_giem, a nadorem żydowskim. Dodatkowo mędrcy tłumaczą wybór takiego, a nie innego zwierzęcia; jagnię w czuje ból w każdej kończynie, jako w całości – jest to nawiązanie do wspólnego bólu każdego pojedynczego człowieka.
Niektórzy uważają, że symbolizuje wyciągniętą rękę B_ga ( hebrajskie słowo zeroah można tłumaczyć jako ręka), co bezpośrednio odwołuje się do słów „ I wyciągniętym ramieniem…” (I Diwrei hajamim 21:16)
W jednym ze swoich komentarzy ras hi wyszedł naprzeciw miłośnikom wegetarianizmu, lub po prostu idea kości nie za bardzo się podoba i zaproponował w zamian pieczone buraki.

 
* Beica
W czasach świątyni Żydzi składali świąteczna ofiarę zwana chagigah, dziś zamiast tego na talerzu pasachowym znajduje się jajko. Symbol kręgu życia, przywołującego zarówno smutek z powodu braku Świątyni, ale także nadzieję, na spotkanie w przyszłym roku w odbudowanej Jerozolimie. Popularną interpretacją jajka jest jego odniesienie do narodu Żydowskiego – im mocniej ugotowane jajko tym trudniej je rozbić i dostać się do jego wnętrza.

* Karpas

Samo słowo karpas słowo ma podwójne znaczenie. Po pierwsze mianem tym określamy miękką kolorowa tkaninę. Kolacja sederowa odkrywa przed nami inne znaczenie tego słowa – zielone warzywo. Rashi tłumaczy związek pomiędzy tkaniną , a warzywem w następujący sposób: Płaszcz, którym okryty był Józef został wykonany ze specjalnej miękkiej i kolorowej tkaniny. O ten właśnie płaszcz, dar od swojego ojca, Jakuba byli zazdrośni bracia i dlatego chcieli się go pozbyć. Owy płaszcz dał początek całej historii.

We wschodniej Europie, gdzie o zielone warzywa było trudno istniał zwyczaj umieszczania na pesachowym talerzu gotowanego ziemniaka. Ten, kto mógł pozwolić sobie na taki luksus, podczas sederu czuł się jak szlachcic lub arystokrata.
* Słona woda
Sól już sama w sobie jest unikalna. Nadaje potrawom nowy wyraz nie tylko poprzez zmianę ich smaku, ale przede wszystkim poprzez wydobywanie z nich zupełnie nowego. To co jest ukryte w potrawie, za pomocą soli ujawnia się i nabiera charakteru. Zanurzony w słonej wodzie karpas nie tylko pokazuje ból i cierpienie izraelitów, ale przede wszystkim uświadamia, ze gdyby nie płacz i wołanie do B_ga nie było by wyjścia z Egiptu. Z jednej strony woda jest alegorią potu zniewolenia i łez niewolnictwa, z drugiej zaś czystości, wiosny i słonego morza.

 

Najtrudniejszym zadaniem Mojżesza nie było przekonanie Żydów do wyjścia z Egiptu, lub samo wyjście z Micraim, ale wydostanie Egiptu z Żydów. Prawdziwym cudem pesachowym jest wiadomość, że z B_żą pomocą każda trudność jest do pokonania. Każdy tyran może zostać pokonany, a każdy wrogi naród – zwyciężony, niewolnicy mogą stać się wolnymi ludźmi.